artykuł

Podstawowe cechy matryc LCD

Proporcje

Jak nietrudno zauważyć, różne laptopy bywają wyposażone w matryce o różnych proporcjach boków. Na pierwszy rzut oka rozróżniamy matryce o proporcjach „klasycznych”, czyli 4:3 oraz matryce panoramiczne, które są bardziej rozciągnięte wszerz. Matryce panoramiczne posiadają w przeważającej większości proporcje boków 16:10, zdarzają się jednak matryce panoramiczne o proporcjach nieco innych np. 16:9. Proporcje 4:3 znane są nam doskonale, chociażby ze starszych odbiorników telewizyjnych. Obecnie obserwujemy zjawisko wypierania matryc 4:3 przez matryce panoramiczne, z którego to faktu nie wszyscy są zadowoleni. Nie ulega wątpliwości, że matryce panoramiczne doskonale sprawują się w zastosowaniach związanych z multimediami, znacznie wygodniej można oglądać na nich filmy, które zwykle są panoramiczne, podobnie gry mogą dostarczać lepszych wrażeń na szerokim ekranie. Matryca panoramiczna jest niestety niewygodna, kiedy pracujemy z tekstem, chociażby w Wordzie. Wynika to z faktu, że typowa strona w edytorze tekstu (jak i arkusz papieru) jest zdecydowanie wyższa niż szersza. W efekcie tego, pracując z dokumentem Worda na matrycy panoramicznej zwykle mamy wiele wolnego, niewykorzystanego miejsca po bokach dokumentu, a nie widzimy na jednym ekranie całej zawartości strony. Opisany problem do niedawna dotyczył również paneli LCD dla komputerów stacjonarnych, lecz obecnie panele LCD oferują coraz większe rozdzielczości i rozmiary i problem z niewystarczającą ilością miejsca w pionie podczas pracy z tekstem na ekranie przestaje być uciążliwy. Niestety, w przypadku laptopów, których matryce z oczywistych względów nie mogą mieć dużych rozmiarów, problem pozostaje. Praca z tekstem na małym ekranie panoramicznym jest po prostu niewygodna. Obecnie coraz trudniej znaleźć nowego laptopa z matrycą 4:3 i to nawet wśród laptopów biznesowych, które z definicji nie są przeznaczone dla multimediów, lecz do pracy. Wybierając laptopa powinniśmy się zastanowić, czy będzie on nam służył głównie do multimediów i zabawy – w tym wypadku zdecydowanie lepiej będzie się sprawować matryca panoramiczna, czy może do pracy z tekstem i w tym wypadku polecamy szukać laptopa z matrycą 4:3. Poniżej znajdują się obrazki pokazujące jak nasz portal wygląda w pełnym oknie przeglądarki oglądany na matrycy o proporcjach 4:3 oraz na matrycy o proporcjach 16:10.

Rozdzielczość

Jak pisaliśmy wcześniej, matryca LCD zbudowana jest z dużej liczby punktów – pikseli. Ilość pikseli składających się na matrycę jest ściśle powiązana z jej rozdzielczością oraz z proporcjami. Rozdzielczość to nic innego, jak liczba pikseli odpowiadająca szerokości matrycy oraz liczba pikseli odpowiadająca jej wysokości. Mając przykładowo matrycę o rozdzielczości 1024x768 oznacza to, że ma ona 1024 piksele w poziomie oraz 768 pikseli w pionie. Łatwo na tej podstawie obliczyć całkowitą liczbę pikseli składających się na matrycę: 1024*768 = 786432 piksele. Łatwo zauważyć również, że iloraz 1024/768 po skróceniu przez 256 daje współczynnik 4/3 czyli proporcje boków matrycy. Większość stałych elementów wyświetlanych przez system operacyjny na ekranie ma rozmiar określony w pikselach i stąd wynika fakt, że na matrycach o większej rozdzielczości mieści się więcej elementów, efektywny obszar roboczy jest większy. Poniżej prezentujemy jak wygląda nasza strona oglądana w rozdzielczości 1024x768 oraz 1600x1200. Wyraźnie widać, że dla rozdzielczości 1600x1200 widać więcej zawartości strony.

Dość kłopotliwym dla potencjalnego nabywcy laptopa może być fakt, że producenci zwykle nie podają rozdzielczości matryc w postaci dwóch liczb określających ilość pikseli w poziomie i pionie, lecz używają specjalnych symboli dla określonych rozdzielczości. Poniżej wypunktowane zostały symbole standardów rozdzielczości, które często spotykamy w opisach laptopów:

• VGA (Video Graphics Array) - rozdzielczość 640×480, proporcje 4:3, obecnie praktycznie niespotykane
• WVGA (Wide VGA) - rozdzielczość 854×480, proporcje 18:10, obecnie praktycznie niespotykane
• SVGA (Super VGA) - rozdzielczość 800×600, proporcje 4:3, obecnie praktycznie niespotykane
• XGA (eXtended Graphics Array) - rozdzielczość 1024×768, proporcje 4:3
• WXGA (Wide eXtended Graphics Array) - najczęściej rozdzielczość 1280×800, proporcje 16:10. Może się zdarzyć, że symbol będzie się odnosił do rozdzielczości 1280×720 (16:9) lub 1280×768 (16:9,6)
  
• SXGA (Super eXtended Graphics Array) - rozdzielczość 1280×1024, proporcje 5:4
• WSXGA (Wide Super eXtended Graphics Array) - rozdzielczość 1600×1024, proporcje 16:10
• SXGA+ - rozdzielczość 1400×1050, proporcje 4:3
• WSXGA+ - rozdzielczość 1680×1050, proporcje 16:10
• UXGA (Ultra Extended Graphics Array) - rozdzielczość 1600×1200, proporcje 4:3
• WUXGA (Wide Ultra Extended Graphics Array) - rozdzielczość 1920×1200, proporcje 16:10
  

W monitorach kineskopowych istniała możliwość zmiany rozdzielczości wyświetlanego obrazu. Możliwość taka istnieje również w matrycach LCD, jednak zmiana taka będzie zawsze się wiązała z wyraźnym spadkiem jakości wyświetlanego obrazu. Matryca powinna pracować w rozdzielczości, która dokładnie odpowiada jej fizycznej budowie, ilości pikseli składających się na panel. Rozdzielczość taka jest zwana „rozdzielczością natywną matrycy”.

Rozmiar

Rozmiar matrycy laptopa jest określany poprzez podanie długości jej przekątnej. Długość tą wyrażamy w calach. Obecnie na rynku możemy spotkać matryce o przekątnych od 7” do 20”. Niewykluczone, że można znaleźć urządzenia o matrycach mniejszych od 7”, czy większych od 20”, jednak takie urządzenia, czy nawet urządzenia o matrycach bliskich granicom podanego przedziału, chyba trudno już nazwać laptopami. Praktycznie rzecz biorąc, najbardziej typowe rozmiary mieszczą się pomiędzy 12” a 17”. Z rozmiarem matrycy wiąże się bezpośrednio rozmiar całego komputera, który z kolei określa przeznaczenie, typowe zastosowanie laptopa. W ten sposób laptopy z matrycami 12” są to zwykle urządzenia bardzo mobilne, lekkie, zdolne długo pracować na baterii, których wydajność ogólna czy wydajność w multimediach jest sprawa drugorzędną. W matryce 14” i 15” są zwykle wyposażone notebooki typowo domowe, służące do wielu zastosowań, niekoniecznie lekkie, ze średnio wydajną baterią i całkiem wydajne w grach czy multimediach. Zastosowanie matrycy 17” sprawia, że komputer staje się duży i ciężki, czyli zwykle jest to komputer tzw. klasy DTR (desktop replacement), czyli laptop mający zastąpić komputer stacjonarny. Wśród popularnych rozmiarów matrycy znajdziemy często dwa bardzo zbliżone do siebie rozmiary, a mianowicie 15” i 15,4”, rodzi się pytanie, po co konstruować dwa tak zbliżone do siebie standardy. Otóż standardy te są pozornie tylko podobne, matryce 15” to matryce o proporcjach boków 4:3, natomiast matryce 15,4” to matryce panoramiczne.
Na koniec warto jeszcze zwrócić uwagę na relacje rozmiaru i rozdzielczości matrycy. Otóż, jeżeli matryca będzie mała i o wysokiej rozdzielczości, to elementy wyświetlane na ekranie będą w efekcie małe, zdarza się, że bardzo małe, co może być utrudnieniem dla użytkowników o słabszym wzroku. Zachodzi oczywiście także sytuacja odwrotna. Kiedy matryca jest duża o niskiej rozdzielczości, to elementy wyświetlane są relatywnie duże.